وقتی هوش مصنوعی برق بیشتری می‌خواهد؛ چرا مایکروسافت به نیروگاه گازی روی آورده است؟

رشد هوش مصنوعی فقط باعث ساخت مدل‌های جدید و قدرتمندتر نشده است. پشت پاسخ‌هایی که از چت‌بات‌ها دریافت می‌کنیم، تولید تصویر، پردازش داده‌ها و اجرای سرویس‌های ابری، هزاران سرور در مراکز داده فعالیت می‌کنند؛ سرورهایی که به مقدار بسیار زیادی برق نیاز دارند.

اکنون همین نیاز به انرژی به یکی از مهم‌ترین چالش‌های شرکت‌های بزرگ فناوری تبدیل شده است.

مایکروسافت در ژوئن 2026 اعلام کرد که قصد دارد یک پردیس بزرگ مرکز داده در شهر Pecos در غرب تگزاس ایجاد کند. این پروژه قرار است حدود 2 گیگاوات ظرفیت جدید به زیرساخت مراکز داده این شرکت اضافه کند و برای پاسخ‌گویی به تقاضای رو به رشد خدمات هوش مصنوعی و رایانش ابری طراحی شده است.

اما نکته‌ای که این پروژه را به موضوعی جالب تبدیل می‌کند، فقط اندازه مرکز داده نیست؛ بلکه روش تأمین برق آن است.

نیروگاه در کنار مرکز داده

مایکروسافت اعلام کرده است که این پردیس در آغاز فعالیت خود از یک تأسیسات تولید برق با گاز طبیعی استفاده خواهد کرد که در همان محل یا در نزدیکی زیرساخت مرکز داده قرار می‌گیرد. این مدل با عنوان Behind the Meter شناخته می‌شود. در چنین روشی، برق تولیدشده مستقیماً به مصرف‌کننده بزرگ، یعنی مرکز داده، می‌رسد و وابستگی پروژه به شبکه عمومی برق کاهش پیدا می‌کند.

بر اساس اعلام مایکروسافت، هدف از این روش آن است که مرکز داده جدید بتواند بدون وارد کردن فشار مستقیم بر ظرفیت فعلی شبکه برق منطقه، فعالیت خود را آغاز کند. هزینه زیرساخت تولید انرژی نیز برای این پروژه توسط خود مایکروسافت تأمین می‌شود.

بنابراین دقیق‌تر نیست که بگوییم «مایکروسافت تمام زیرساخت‌های خود را با گاز متان تأمین می‌کند». این موضوع به یک پروژه مشخص و بسیار بزرگ در تگزاس مربوط است.

چرا گاز طبیعی؟

گاز طبیعی عمدتاً از متان تشکیل شده است و نیروگاه‌های گازی یکی از روش‌های شناخته‌شده برای تولید برق در مقیاس بزرگ هستند. مزیت مهم این نیروگاه‌ها برای چنین پروژه‌ای، امکان تولید برق پایدار و قابل برنامه‌ریزی است. انرژی‌های تجدیدپذیر مانند خورشیدی و بادی نقش مهمی در آینده انرژی دارند، اما میزان تولید آن‌ها به شرایط محیطی بستگی دارد. یک مرکز داده بزرگ که به‌صورت شبانه‌روزی فعالیت می‌کند، به منبع انرژی قابل اتکایی نیاز دارد که بتواند در تمام ساعات فعالیت خود برق موردنیاز تجهیزات را تأمین کند.

همین مسئله باعث شده است که بعضی شرکت‌های فناوری، در کنار توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، به سراغ راه‌حل‌های دیگری برای تأمین سریع و پایدار برق بروند.

هوش مصنوعی چقدر برق مصرف می‌کند؟

هوش مصنوعی به‌تنهایی یک دستگاه فیزیکی نیست، اما اجرای مدل‌های بزرگ نیازمند پردازنده‌ها و شتاب‌دهنده‌های قدرتمندی است که در مراکز داده فعالیت می‌کنند. هرچه تعداد کاربران و درخواست‌ها بیشتر شود، ظرفیت پردازشی و در نتیجه مصرف انرژی نیز افزایش پیدا می‌کند.

مایکروسافت خود در پژوهش‌های اخیرش تأکید کرده که مصرف انرژی یک درخواست هوش مصنوعی به عواملی مانند اندازه مدل، میزان پردازش، تعداد توکن‌ها و کارایی مرکز داده بستگی دارد. در نتیجه نمی‌توان برای تمام پرسش‌ها یا تمام مدل‌ها یک عدد ثابت اعلام کرد.

اما مسئله اصلی در مقیاس بزرگ دیده می‌شود. وقتی میلیون‌ها کاربر و سازمان به‌طور هم‌زمان از سرویس‌های هوش مصنوعی و ابری استفاده کنند، مجموع مصرف انرژی به سرعت افزایش پیدا می‌کند.

پروژه Pecos چقدر بزرگ است؟

پروژه جدید مایکروسافت در Pecos یکی از بزرگ‌ترین افزایش‌های ظرفیت مرکز داده در تاریخ این شرکت معرفی شده است. مایکروسافت اعلام کرده که این پروژه طی پنج تا هفت سال توسعه پیدا می‌کند و در زمان ساخت کامل می‌تواند بیش از 6 هزار شغل ساختمانی ایجاد کند. همچنین پس از آغاز فعالیت، صدها شغل دائمی برای بهره‌برداری از این زیرساخت پیش‌بینی شده است.

گزارش رویترز نیز از توافقی بلندمدت برای تأمین برق این پروژه خبر داده است. طبق این گزارش، ظرفیت نیروگاه گازی پروژه می‌تواند در نهایت به حدود 2.67 گیگاوات برسد و نخستین برق آن برای سال 2028 برنامه‌ریزی شده است.

این اعداد نشان می‌دهند که رقابت هوش مصنوعی دیگر فقط رقابت بر سر مدل‌ها و تراشه‌ها نیست. برق نیز به یکی از منابع استراتژیک صنعت فناوری تبدیل شده است.

تضاد میان هوش مصنوعی و اهداف زیست‌محیطی

در اینجا یک پرسش مهم مطرح می‌شود: چگونه شرکتی که درباره کاهش اثرات زیست‌محیطی و استفاده از انرژی پاک صحبت می‌کند، هم‌زمان یک نیروگاه گازی برای مرکز داده جدید خود در نظر می‌گیرد؟

پاسخ را باید در پیچیدگی تأمین انرژی برای مراکز داده عظیم جست‌وجو کرد.

مایکروسافت می‌گوید که هم‌زمان در تگزاس قراردادهایی برای استفاده از چندین گیگاوات برق تجدیدپذیر دارد و همچنان روی کاهش مصرف انرژی و افزایش بهره‌وری زیرساخت خود سرمایه‌گذاری می‌کند. اما رشد سریع تقاضا برای هوش مصنوعی و رایانش ابری، نیاز به ظرفیت جدید و قابل اتکا را به مسئله‌ای فوری تبدیل کرده است.

به عبارت دیگر، ساخت زیرساخت انرژی پاک و توسعه شبکه برق ممکن است همیشه با سرعتی که شرکت‌های فناوری به ظرفیت جدید نیاز دارند پیش نرود.

آیا این روش فشار کمتری به شبکه برق وارد می‌کند؟

یکی از دلایل انتخاب مدل Behind the Meter همین موضوع است. اگر یک مرکز داده عظیم مستقیماً از شبکه عمومی برق استفاده کند، ممکن است نیاز به توسعه گسترده زیرساخت شبکه ایجاد شود. در پروژه Pecos، مایکروسافت می‌گوید برق اولیه از یک منبع اختصاصی تأمین خواهد شد تا تقاضای این مرکز داده از ظرفیت فعلی شبکه عمومی منطقه استفاده نکند.

البته این مدل به معنی بی‌نیاز شدن کامل از شبکه برق نیست. مایکروسافت اعلام کرده که در بلندمدت انتظار دارد زیرساخت تولید انرژی و مرکز داده به شبکه گسترده‌تر منطقه نیز متصل شوند.

آینده مراکز داده به انرژی گره خورده است

رشد هوش مصنوعی یک واقعیت مهم را آشکار کرده است: هرچه نرم‌افزارها هوشمندتر و مدل‌ها بزرگ‌تر شوند، دنیای دیجیتال همچنان به زیرساخت‌های فیزیکی وابسته خواهد بود. هوش مصنوعی در فضای مجازی فعالیت می‌کند، اما برای اجرا به ساختمان‌های عظیم، تراشه‌های قدرتمند، سامانه‌های خنک‌کننده و مهم‌تر از همه، برق نیاز دارد.

به همین دلیل در سال‌های آینده ممکن است شرکت‌های فناوری بیش از گذشته به سمت ساخت یا تأمین مستقیم منابع انرژی حرکت کنند؛ از نیروگاه‌های خورشیدی و بادی گرفته تا انرژی هسته‌ای و در برخی موارد نیروگاه‌های گازی.

جمع‌بندی

پروژه جدید مایکروسافت در Pecos تگزاس نشان می‌دهد که گسترش هوش مصنوعی فقط مسئله توسعه نرم‌افزار نیست. برای اجرای نسل جدید خدمات هوش مصنوعی، شرکت‌ها به ظرفیت عظیمی از مراکز داده و انرژی نیاز دارند.

مایکروسافت برای این پروژه حدود 2 گیگاوات ظرفیت مرکز داده در نظر گرفته و در مرحله آغاز فعالیت، برق آن از یک تأسیسات اختصاصی مبتنی بر گاز طبیعی تأمین خواهد شد. این تصمیم بخشی از تلاش شرکت برای افزایش سریع ظرفیت، تأمین برق پایدار و کاهش فشار مستقیم بر شبکه فعلی منطقه است.

این پروژه شاید یک نمونه از آینده صنعت فناوری باشد؛ آینده‌ای که در آن رقابت بر سر بهترین مدل هوش مصنوعی، هم‌زمان به رقابتی برای دسترسی به تراشه، مرکز داده و انرژی نیز تبدیل خواهد شد.