6 عادت رایجی که هارد اکسترنال را خیلی زود خراب می‌کند

هاردهای اکسترنال (External HDDs) مزایای خاص خود را دارند و هنوز هم جایگاه ویژه‌ای در دنیای ذخیره‌سازی اطلاعات به خود اختصاص داده‌اند. اگرچه این درایوها در مقایسه با درایوهای (SSD) از سرعت خواندن و نوشتن پایین‌تری برخوردارند، اما به دلیل هزینه کمتر به ازای هر گیگابایت، به عنوان یک ابزار فوق‌العاده برای بکاپ‌گیری و تهیه نسخه‌های پشتیبان محسوب می‌شوند (به ویژه اگر قرار نباشد آن‌ها را به صورت 24 ساعته و در تمام طول هفته روشن بگذارید). همچنین، با توجه به اندازه بزرگ‌تر و وزن بیشترشان، حداقل در ظاهر بسیار محکم‌تر و جان‌سخت‌تر از یک SSD به نظر می‌رسند.

از بسیاری جهات، این دستگاه‌ها واقعا دوام بالایی دارند، اما باید به خاطر داشته باشید که هیچ قطعه الکترونیکی در این جهان جاودانه و فناناپذیر نیست. هاردهای مکانیکی دارای قطعات متحرک بسیار حساسی هستند که آن‌ها را در برابر آسیب‌های فیزیکی و محیطی به شدت آسیب‌پذیر می‌کند. آیا می‌دانستید که یک اتفاق بسیار ساده مانند برخورد نادرست هنگام افتادن هارد می‌تواند آن را به طور کامل از کار بیندازد و باعث از دست رفتن تمام اطلاعات حیاتی شما شود؟ در این مقاله به بررسی 6 عادت مخربی می‌پردازیم که باید از آن‌ها دوری کنید تا هاردتتان زودتر از عمر مفیدش خراب نشود.

وصل کردن مجدد هارد به سیستم بلافاصله پس از افتادن

آیا تا به حال گوشی موبایل خود را به زمین انداخته‌اید؟ احتمالا بله، درست است؟ اما در مورد هارد اکسترنال چطور؟ امیدوارم این اتفاق برایتان نیفتاده باشد، اما احتمال وقوع آن کم نیست. هاردهای اکسترنال به دلیل ماهیت قابل حمل بودنشان، به وفور از دست کاربران رها شده و به زمین می‌خورند. شرکت بازیابی اطلاعات Secure Data Recovery، بر اساس یک مطالعه جامع بر روی 3453 هارد اکسترنال خراب شده، افتادن تصادفی را یکی از دلایل اصلی خرابی این دستگاه‌ها معرفی کرده است.

گاهی اوقات هاردهای اکسترنال ممکن است از یک سقوط جان سالم به در ببرند، اما مشکل اصلی اینجاست که ما اغلب پس از ضربه، رفتار بسیار نادرستی با آن‌ها داریم. شرکت Secure Data Recovery و بسیاری از منابع متخصص دیگر، به شدت هشدار می‌دهند که پس از افتادن هارد، هرگز آن را دوباره به برق متصل و روشن نکنید. اگر ضربه وارد شده باعث آسیب به هدهای خواندن/نوشتن (Read/Write heads)، پلاترها (دیسک‌های چرخان داخلی) یا سایر قطعات مکانیکی شده باشد، روشن کردن و به چرخش درآوردن مجدد این قطعات می‌تواند آخرین میخ بر تابوت اطلاعات شما باشد. در واقع، بازیابی اطلاعات از هاردی که افتاده اما پس از ضربه روشن نشده است، بسیار آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر از هاردی است که کاربر با روشن کردن مجددش باعث ایجاد خراش‌های عمیق روی دیسک شده است.

شاید این موضوع کمی آزاردهنده باشد، زیرا طبیعتا اولین واکنشی که پس از افتادن هارد نشان می‌دهید این است که آن را روشن کنید تا ببینید آیا فایل‌هایتان هنوز سر جایشان هستند یا خیر. اما اگر فایل‌های داخل هارد برایتان اهمیت حیاتی دارند، قویا توصیه می‌کنم از این کار خودداری کنید؛ در عوض، آن را به یک مرکز حرفه‌ای بازیابی اطلاعات بسپارید تا با تجهیزات مخصوص وضعیت آن را بررسی کنند.

تکان دادن و جابه‌جایی هارد در حالی که دیسک‌های آن هنوز در حال چرخش هستند

مواقعی وجود دارد که به هیچ وجه نباید هارد خود را جابه‌جا کنید. هاردهای اکسترنال دستگاه‌های قابل حمل هستند، بنابراین مشخص است که برای جابه‌جا شدن طراحی شده‌اند، اما لطفا اجازه دهید ابتدا کارشان تمام شود! درایوهای HDD دارای دیسک‌هایی هستند که با سرعت بالا (معمولا 5400 یا 7200 دور در دقیقه) می‌چرخند و هد خواندن/نوشتن با فاصله‌ای در حد چند نانومتر روی آن‌ها حرکت می‌کند.

دستورالعمل‌های رسمی شرکت وسترن دیجیتال (Western Digital) صراحتا بیان می‌کند که در حالی که یک هارد اکسترنال روشن است یا در حال استفاده می‌باشد، نباید آن را در دست بگیرید یا جابه‌جا کنید. اساسا، شما باید نه تنها هارد را از طریق سیستم‌عامل غیرفعال کنید، بلکه باید کابل آن را به طور کامل جدا کرده و سپس اقدام به جابه‌جایی آن نمایید. بسیاری از افراد ممکن است به شما بگویند که این دستورالعمل‌ها بیش از حد سخت‌گیرانه و وسواسی هستند، اما وقتی یک هارد گران‌قیمت پر از داده‌های غیرقابل جایگزین دارید، همیشه احتیاط شرط عقل است.

گاهی اوقات بدون اینکه قصدش را داشته باشید، به راحتی هارد را تکان می‌دهید. مثلا اگر هارد به لپ‌تاپ شما متصل باشد، ممکن است به طور غریزی هنگام جابه‌جا کردن لپ‌تاپ، هارد را هم همراه آن بکشید. توصیه من این است که هر زمان که از هارد استفاده نمی‌کنید، کابل آن را جدا کنید و زمانی که در حال پردازش و انتقال اطلاعات است، به هیچ وجه آن را حرکت ندهید.

سوزاندن هارد به دلیل مسدود کردن جریان هوا

در همان مطالعه شرکت Secure Data Recovery که در بالا به آن اشاره شد، گرمای شدید به عنوان یکی از عوامل اصلی خرابی در میان دستگاه‌های بررسی شده خودنمایی می‌کند. شرکت وسترن دیجیتال نیز همین نگرانی عمومی را تکرار کرده و می‌گوید که باید از هارد دیسک خود در یک فضای با تهویه مناسب استفاده کنید. این شرکت هشدار می‌دهد که استفاده از هاردها در خارج از محدوده دمایی مشخص‌شده، می‌تواند به از دست رفتن داده‌ها یا خرابی کامل درایو منجر شود.

به دلایلی، زیاد درباره این موضوع چیزی نمی‌شنویم؛ البته من هم افراد زیادی را نمی‌شناسم که هارد اکسترنال خود را در وسط تابستان در ساحل دریا رها کنند! اما برای اینکه در مواقع ضروری هشیار باشید، هشدار من این است: شما نباید هارد دیسک خود را در معرض دمای شدید قرار دهید. حتی نباید آن را روی پتو، بالش یا روی پای خود در کنار لپ‌تاپ داغ و خسته‌تان قرار دهید. مسدود کردن مسیرهای انتقال حرارت باعث می‌شود قطعات الکترونیکی و مکانیکی داخل محفظه هارد به شدت داغ شوند. گرما باعث انبساط قطعات فلزی داخلی شده و می‌تواند منجر به برخورد هد با دیسک (Head Crash) و در نتیجه نابودی اطلاعات شود. همیشه هارد را روی یک سطح صاف، سخت و خنک مانند میز چوبی یا شیشه‌ای قرار دهید.

ریسک کردن سر منبع برق

برق و انرژی از دیگر مواردی است که معمولا اهمیت آن را نادیده می‌گیریم. شما ممکن است برای روشن نگه داشتن کامپیوتر یا مودم روتر خود در هنگام قطع برق، به دنبال راه‌حل‌هایی مانند استفاده از UPS باشید، اما آیا در برابر نوسانات برقی از این دستگاه‌ها (در کنار هارد اکسترنال خود) محافظت می‌کنید؟

همان مطالعه ذکر شده، نوسانات برقی را به عنوان یکی دیگر از قاتلان خاموش هاردهای اکسترنال معرفی می‌کند، و جای تعجبی هم ندارد. این مطالعه به طور خاص بیان می‌کند که یک نوسان ناگهانی ولتاژ می‌تواند به قطعات روی برد مدار چاپی (PCB) درایو آسیب جدی وارد کند. وسترن دیجیتال نیز توصیه می‌کند که برای درایوهایی که دارای منبع تغذیه خارجی هستند (هاردهای اکسترنال آداپتوری)، حتما از محافظ‌های برق استاندارد استفاده کنید. بله، این کاملا منطقی است؛ زیرا در نهایت پای اطلاعات ارزشمند شما در میان است.

اشتباه رایج دیگر این است که با آداپتورهای برق به گونه‌ای رفتار کنیم که گویی «یک سایز برای همه مناسب است». ممکن است فیشِ یک آداپتور به راحتی وارد پورت هارد شما شود، اما این به هیچ وجه بدان معنا نیست که آن آداپتور برای هارد شما مناسب یا ایمن است. شرکت سیگیت (Seagate) به صراحت می‌گوید که همیشه از منبع تغذیه‌ای که به همراه خود درایو در جعبه ارائه شده است استفاده کنید، یا حداقل در صورت خرابی، آداپتوری با مشخصات ولتاژ و آمپر کاملا یکسان تهیه نمایید. استفاده از ولتاژ اشتباه می‌تواند در کسری از ثانیه برد هارد را بسوزاند.

کشیدن ناگهانی کابل USB در اولین فرصت ممکن

آیا به خاطر دارید که در گذشته حتما باید از گزینه «Safely Remove» (جداسازی ایمن) برای درایوهای خارجی استفاده می‌کردید؟ بسیاری از افراد به این موضوع اهمیتی نمی‌دادند، اما این یک قانون مهم بود. این روزها با پیشرفت سیستم‌عامل‌ها، این موضوع کمتر به یک مشکل بحرانی تبدیل می‌شود، اما هنوز هم دلایل بسیار محکمی وجود دارد که تا زمانی که هارد درگیر پردازش است، کابل آن را به طور ناگهانی بیرون نکشید.

شما باید هاردهای اکسترنال را به درستی و از طریق سیستم‌عامل Eject کنید (خروج ایمن بزنید) تا سیستم‌عامل شما بتواند هر کاری را که روی درایو انجام می‌دهد، به ویژه عملیات نوشتنِ در حال انتظار (Pending Writes) را به پایان برساند. مایکروسافت نیز این موضوع را تأیید می‌کند. در حالی که ممکن است این کار کمی قدیمی به نظر برسد، اما یکی از آن بهترین شیوه‌ها و عادات مفیدی است که می‌تواند به شما در حفظ امنیت داده‌هایتان کمک کند. کشیدن کابل در حین انتقال اطلاعات می‌تواند منجر به خرابی سیستم فایل شود که نتیجه آن درخواست فرمت شدن هارد در اتصال بعدی خواهد بود.

استفاده از هاردهای قدیمی و فرسوده به هر قیمتی

گاهی اوقات استفاده از هاردهای قدیمی می‌تواند درسی برای رها کردن و دل کندن باشد! یک مطالعه دیگر از Secure Data Recovery نشان داد که هارد دیسک‌ها حتی زمانی که داده‌های SMART (سیستم نظارت، تجزیه و تحلیل و گزارش‌دهی خودکار که سلامت هارد را بررسی می‌کند) آن‌ها نشان‌دهنده مشکل بزرگی نیست، باز هم ممکن است از کار بیفتند. در واقع، در جدیدترین مطالعه این شرکت، 27.2 درصد از هاردهای اکسترنالِ خراب شده، در زمان خرابیِ کامل، هیچ‌گونه سکتور معلق فعلی (Pending sectors) را در گزارش‌های خود نشان نمی‌دادند و در ظاهر کاملا سالم به نظر می‌رسیدند.

معنای این حرف این است که یک گزارش SMART تمیز و بدون خطا، به هیچ وجه تضمین نمی‌کند که هارد دیسک شما تا ابد زنده بماند. قطعات مکانیکی در اثر استهلاک طبیعی بالاخره روزی از کار می‌افتند. بنابراین، همیشه این‌طور فرض کنید که هارد شما قرار است دقیقا در بدترین زمان ممکن بسوزد و شما را غافلگیر کند. اگر هارد شما بیش از 5 یا 6 سال عمر کرده است، بهتر است به فکر جایگزین کردن آن با یک مدل جدیدتر باشید یا حداقل از اطلاعات مهمتان یک نسخه پشتیبان بگیرید.

برای از دست رفتن اطلاعات، حتما نیازی نیست که هارد شما بمیرد!

در پایان روز، باید بپذیریم که رفتار درست با هارد دیسک و تلاش برای زنده نگه داشتن آن تنها نیمی از مسیر است. حذف تصادفی فایل‌ها توسط خود کاربر، خرابی نرم‌افزاری فایل‌ها، حملات بدافزارها و باج‌افزارها (Ransomware) یا یک سقوط ناگهانی، همگی می‌توانند برای داده‌های شما فاجعه‌بار باشند. برای محافظت واقعی از اطلاعاتتان، بکاپ بگیرید. نه یک بار، نه دو بار، بلکه اگر اطلاعاتتان واقعا مهم است، سه نسخه پشتیبان در مکان‌های مختلف تهیه کنید یا حتی اگر شد یک نسخه روی فضای ابری داشته باشید. همچنین، این نسخه‌های پشتیبان را مرتبا بررسی کنید تا مطمئن شوید که همه‌چیز در بهترین حالت ممکن قرار دارد و در روز مبادا دستتان را خالی نمی‌گذارند.