شما میتوانید به سادگی با تغییر دادن نحوه جستجوی خود، از شر خلاصههای هوش مصنوعی گوگل در نتایج جستجو خلاص شوید؛ یا اینکه کلا موتور جستجوی خود را تغییر دهید و به سرویس دیگری مهاجرت کنید.
آنلاین شدن و استفاده از اینترنت در سال 2026 به این معناست که خود را در معرض بمباران بیوقفه و خستهکننده ابزارهای هوش مصنوعی مولد (Generative AI) قرار دهید. آیا برای شروع کار به چند دستیار هوشمند نیاز دارید؟ آیا میخواهید از این نوار کناری چتبات استفاده کنید؟ آیا دوست دارید پاسخ هر جستجوی شما با یک خلاصه تولید شده توسط هوش مصنوعی داده شود؟ اگرچه هیچ دکمهی «خاموشکردن» جادویی برای فرار کامل از این بوفه رنگارنگ ابزارهای هوش مصنوعی وجود ندارد، اما یک ترفند تایپی و کیبوردی ساده هست که میتوانید از آن استفاده کنید تا حداقل برای مدتی کوتاه، از شر «خلاصههای هوش مصنوعی گوگل» (AI Overviews) جاخالی بدهید و نفس راحتی بکشید.
ترفند طلایی: اضافه کردن یک پسوند ساده
اگر دوست ندارید هنگام استفاده از جستجوی گوگل، خلاصهای تولید شده توسط ماشین را در بالای لینک صفحات وب ببینید، میتوانید به سادگی عبارت “-ai” را در انتهای کوئری (عبارت جستجوی) خود تایپ کنید. این ترفندی است که خوانندگان مجله فناوری WIRED در بخش نظراتِ مقاله اخیری که درباره کلاهبرداریهای موجود در خلاصههای هوش مصنوعی گوگل نوشته شده بود، به آن اشاره کردند. من در طول هفته گذشته از این افزونهی تایپیِ ساده به شدت استفاده کردم و لذت بردم؛ و واقعا آرزو میکنم که ای کاش گوگل یک دکمه دائمی (Toggle) با همین قابلیت حذفکنندگی در تنظیمات اکانت خود ارائه میداد تا کاربران مجبور نباشند هر بار آن را تایپ کنند.
یک سخنگوی گوگل در واکنش به این موضوع به رسانه WIRED میگوید: «مردم جستجو را با وجود خلاصههای هوش مصنوعی (AI Overviews) مفیدتر میدانند و در نتیجه برای انجام جستجوهای بیشتر بازمیگردند. ما یک تب فیلتر به نام “وب” (Web) ارائه میدهیم تا کاربران بتوانند فقط لینکهای کلاسیک را ببینند، اما آمارها نشان میدهد مردم تنها در بخش بسیار کوچکی از جستجوهایشان از آن استفاده میکنند.» این سخنگو، خلاصههای هوش مصنوعی را با سایر ویژگیهای ادغامشده و ثابت در نتایج جستجو، مانند پنلهای دانش (Knowledge Panels – کادرهای اطلاعاتی سمت راست صفحه) مقایسه کرد که اساسا امکان حذف آنها از طریق تنظیمات وجود ندارد.
این ترفند از نظر فنی چگونه کار میکند؟
اگر میخواهید این روش را امتحان کنید، به گزارش PCMag، میتوانید هر ترکیب دلخواهی از حروف یا اعداد را که به یک خط تیره کوتاه (en dash) متصل شدهاند، در انتهای جستجوی گوگل خود قرار دهید؛ ترکیبهایی مانند “-1” یا “-z” نیز دقیقا همان کار را انجام میدهند. این کار به طور کامل از ظاهر شدن خلاصههای هوش مصنوعی در بالای صفحه جلوگیری میکند.
دلیل فنی این موضوع بسیار ساده است: عملکرد خط تیره (-) در الگوریتم جستجوی گوگل در واقع به عنوان یک «عملگر منفی» (Negative Operator) طراحی شده است تا هر کلمه یا موضوعی که به آن متصل میکنید را از نتایج جستجو فیلتر و حذف کند. (مثلا اگر جستجو کنید آموزش برنامهنویسی -پایتون، گوگل تمام نتایجی که کلمه پایتون در آنهاست را حذف میکند). بنابراین، حذف شدن خلاصههای هوش مصنوعی با این روش، به نظر میرسد بیشتر یک اتفاق جانبی و یک باگ تصادفی در سیستم گوگل باشد تا یک ویژگی عمدی! به همین دلیل مشخص نیست که این ترفند تا چه زمانی کارایی خواهد داشت و آیا گوگل آن را مسدود میکند یا خیر.
یک راه جایگزین (اگر ترفند بالا از کار افتاد) این است که پس از تایپ کردن عبارت و رسیدن به صفحه نتایج، روی تب “Web” (وب) کلیک کنید. این تب معمولا درست زیر نوار جستجو قرار دارد، اما گاهی اوقات زیر منوی کشویی “More” (بیشتر) پنهان است. با کلیک روی آن، فقط لینکهای خالص وبسایتها به شما نمایش داده میشود.
تجربه متفاوت در موبایل و دسکتاپ
در آزمایشهای انجام شده، به نظر میرسد ترفند “-ai” محدود به جستجو در مرورگرهای کامپیوتر (دسکتاپ) باشد. وقتی این روش را در اپلیکیشنهای سافاری (Safari) و کروم (Chrome) روی سیستمعامل iOS (آیفون) امتحان کردم، «راهنمای وبِ» تولید شده توسط هوش مصنوعی گوگل همچنان با قدرت و به شکلی برجسته در بالای نتایج ظاهر شد. با این حال، گوگل یک دکمه به نام جستجوی کلاسیک (Classic Search) در سمت راست این نتایج در نسخه موبایل ارائه میدهد. پس از کلیک روی آن دکمه، صفحه نتایج دوباره بارگذاری شده و ترکیبی سنتی از لینک وبسایتها و ویدیوهای کوتاه را به شما نشان میدهد. به نظر میرسد سیستمعامل اندروید در این زمینه یک استثنا باشد؛ حداقل در گوشی Google Pixel که ما تست کردیم، استفاده از عبارت “-ai” توانست خلاصههای هوش مصنوعی را در مرورگر موبایل نیز با موفقیت حذف کند.
نوستالژیِ لینکهای آبی رنگ
وقتی از لپتاپم استفاده میکنم، این ترفند تغییر بسیار خوشایندی نسبت به حالت پیشفرض و شلوغِ فعلی ایجاد میکند. احتمالا آنقدر به تایپ کردن “-ai” در انتهای هر جستجو ادامه خواهم داد تا تبدیل به یک حافظه عضلانی (Muscle Memory) و عادت ناخودآگاه شود؛ دقیقا همانطور که همیشه کلمه “Reddit” را به انتهای جستجوهایم اضافه میکنم تا به جای مقالات سئو شده، نظرات واقعی کاربران را بخوانم. با تمام این پیشرفتها، من هنوز هم برای آن گوگل مینیمالیست و خلوتی که با آن بزرگ شدم و سادگی محض آن 10 لینک آبی رنگِ برتر در صفحه اول، احساس دلتنگی میکنم.
چرا تغییر موتور جستجو یک راهحل منطقی است؟
اگر از تایپ کردن کلمات اضافه خسته شدهاید و به دنبال تغییر موتور جستجوی خود و مهاجرت به سرویسی هستید که هیچ اثری از هوش مصنوعی مولد در آن نباشد، داکداکگو (DuckDuckGo) و بریو (Brave) دو گزینه بسیار قدرتمند و حافظ حریم خصوصی هستند که ارزش بررسی دارند. هر دو موتور جستجو به کاربران این امکان را میدهند که خلاصههای هوش مصنوعی را به راحتی از طریق منوی تنظیمات، برای همیشه روشن یا خاموش کنند.
شما برای استفاده از یک موتور جستجوی متفاوت، نیازی به تغییر دادن مرورگر (مثلا پاک کردن کروم) ندارید. گوگل به شما اجازه میدهد تا موتور جستجوی پیشفرض را به راحتی تغییر دهید:
- در مرورگر کروم، روی سه نقطه گوشه بالا کلیک کرده و Settings را باز کنید.
- از منوی سمت چپ، بخش Search engine را انتخاب کنید.
- در منوی کشویی مقابل عبارت Search engine used in the address bar، موتور جستجوی دلخواه خود (مثل DuckDuckGo) را انتخاب کنید. از این پس، هر چیزی که در نوار آدرس تایپ کنید، مستقیما توسط موتور جستجوی جدید پردازش میشود.
تاریخچه پرفراز و نشیب هوش مصنوعی در جستجو
زمانی که گوگل برای اولین بار ویژگی AI Overviews را در سال 2024 راهاندازی کرد، یک نقطه عطف بزرگ برای این غول فناوری محسوب میشد. اما این قابلیت در همان روزهای اول، در شبکههای اجتماعی به دلیل ارائه پاسخهای نادرست و خطرناک به شدت مورد تمسخر قرار گرفت؛ مانند آن نتیجه معروف و بدنامی که به یک کاربر پیشنهاد داده بود برای جلوگیری از افتادن پنیر از روی پیتزا، به سس آن مقداری چسب مایع غیرسمی اضافه کند!
البته این اشتباهات خجالتآور باعث توقف گوگل نشد. این شرکت از زمان انتشار اولیه، با قدرت بیشتری به توسعه ابزارهای هوش مصنوعی خود ادامه داده و به طور مداوم در حال بهبود الگوریتمها و تجربه کاربری است.
نتیجهگیری: واسطهها را حذف کنید!
اگرچه گوگل ادعا میکند که دقت این نتایج در طول زمان بسیار بهبود یافته است، اما واقعیت این است که ابزارهای هوش مصنوعی مولد هنوز هم گاهی اوقات هنگام خلاصهسازی اطلاعات، دچار پدیدهای به نام «توهم» (Hallucination) میشوند و اطلاعات کاملا نادرستی را با لحنی بسیار مطمئن ارائه میدهند.
بنابراین، همیشه ارزشش را دارد که به خلاصهها اکتفا نکنید، روی لینکها کلیک کنید و هر چیزی را که در یک باکس هوش مصنوعی میخوانید، با منبع اصلی مجددا بررسی و راستیآزمایی کنید. از نظر من، این دلیل بسیار محکمی است تا این «رباتهای واسطه» را به طور کامل دور بزنیم، جستجوی خود را خلوت کنیم و مستقیما به همان وبسایتهای لعنتی که توسط انسانها نوشته شدهاند سر بزنیم!
